Groepsdruk is het proces dat ontstaat als een groep druk zet op haar leden om zich aan te passen aan een bepaalde manier van handelen, denken en uiten die in de groep als normaal wordt gezien.

Als mensen ontwikkelen we ons gedrag door sociaal leren, dat wil zeggen dat we door vallen en opstaan leren welk gedrag binnen de groep ons het meeste winst oplevert. Die winst kan bestaan uit aandacht, erbij horen en invloed.

Spiegelneuronen
Uit recent onderzoek blijkt dat we zelfs speciale neuronen hebben die ons daarbij helpen: spiegelneuronen. Deze neuronen zijn er verantwoordelijk voor dat we ons aanpassen aan het gedrag van de mensen met wie we omgaan. We spiegelen hun gedragingen. Daarom is het ook zo moeilijk om normaal te blijven praten als iemand met een raar accent tegen u praat. Uw spiegelneuronen dwingen u bijna om hetzelfde te gaan praten. Doordat we ons aanpassen aan elkaar ontstaat er een groepsidentiteit en verbinding.

Verbinding en eigenheid
Naast een behoefte aan verbinding hebben alle mensen ook een natuurlijke behoefte tot eigenheid. Men wil zich niet alleen conformeren, men wil zich ook onderscheiden. Een gezonde groep biedt een balans tussen groepsidentiteit en eigenheid. Zo’n groep tolereert tot op zekere hoogte dat leden verschillend zijn, verschillend denken, handelen en zich anders uiten.

In ongezonde groepen is er weinig tot geen ruimte voor eigenheid. Er wordt door die groepen druk gezet op de leden om zich in alles te conformeren aan de groepsnorm. Dat kan heel ver gaan.

Shaping
De werkwijzen die groepen inzetten om hun leden te ‘shapen’ naar de groepsnorm zijn heel uiteenlopend: het kan gaan om verleiding, beloningen (aandacht, positie, bescherming) , maar ook straffen kunnen worden ingezet zoals lijfelijke straffen of geestelijke manipulatie ( uitsluiten, pesten, bang maken en vernederen).

In bovenstaande video ziet u heel treffend hoe groepsdruk werkt en hoe gevoelig de meeste mensen ervoor zijn.

Gruwelijke daden
Dat groepsdruk ook heel gevaarlijk kan zijn is duidelijk. Een sterke mate van groepsdruk kan leiden tot verlies van eigenheid en identiteit. Ook is het aangetoond dat de groepsnorm de individuele normen kan overschaduwen. Dat is de reden dat mensen in groepen soms gruwelijke daden plegen waar ze zichzelf nooit toe in staat hadden gedacht. De groepsdruk is dan zo groot en de eigen identiteit zo zwak dat de groepsnorm de eigen morele afwegingen overschaduwt of uitschakelt.

Uw ervaringen
Heeft u nare ervaringen met groepsdruk? Heeft u dingen gedaan als groepslid waar u achteraf spijt van heeft of heeft een groep nog steeds een ongezonde invloed op u, zoek dan hulp. Praat erover met mensen die u kunnen helpen om weer een gezonde eigenheid op te bouwen en sluit u aan bij gezonde groepen. Dat zijn groepen waar u verbinding ervaart én voldoende ruimte krijgt om anders te zijn.


Ik wist dat de groep me zou verstoten als ik zou weigeren om die handelingen te verrichten die ze van me vroegen. Daarom deed ik het.

Hakim H.

Artikelen

Boeken

0

Hoe herken je dwingende groepscontrole?

Om dit vast te kunnen stellen gebruikt Steven Hassan, een in Amerika hoog aangeschreven cultexpert en succesvol schrijver, zijn BITE analyse. Volgens deze analyse controleren de leider(s) van een sekte en/of dwingende groep hun groepsleden hoofdzakelijk o

0

Spiegelneuronen

Hoe komt het dat wij gedachten en gevoelens van anderen begrijpen? Wat is de neurologische basis van sociale vaardigheden? Empathie, imitatie en inlevingsvermogen zijn belangrijke eigenschappen van de mens en voorwaarden voor vooruitgang en beschaving. S

Video

0

Hoogleraar Sitskoorn bestudeert manipulatie

Hoe zet je iemand naar je hand? Margriet Sitskoorn is neuropsycholoog en hoogleraar Klinische Neuropsychologie aan de universiteit van Tilburg. Ze onderzoekt hoe we onze hersenen kunnen ontwikkelen door ons gedrag en onze omgeving te veranderen. Margriet

0

Het Stanford Gevangenis Experiment

Een bizar psychologisch experiment dat uit de hand liep. Het Stanford gedragsexperiment laat op een schokkende wijze zien hoe makkelijk mensen beinvloedbaar zijn en gruwelijke dingen kunnen doen in een groep.    

Activiteiten