Er is veel aandacht voor radicalisering sinds blijkt dat sommige moslims uitreizen naar Syrië of Irak om daar te strijden aan de kant van IS . Wat is radicalisering en hoe ontstaat het?

Mensen zoeken naar betekenis en zin in hun leven. Dat is de bron van religie, politiek en levensbeschouwing. Men wil het gevoel hebben onderdeel te zijn van een groter geheel. De democratische rechtstaat beschermt de vrijheid van haar leden om hun eigen levensinvulling en idealen te hebben en tóch in vrede met elkaar te leven. Daarom staan aan de basis van de democratie belangrijke rechten als: vrijheid van mening, vrijheid van godsdienst en recht op privacy.

De democratie wordt bedreigd als personen met idealen vinden dat de hele samenleving zo moet leven als zij en daar ook de wapenen voor opnemen. Dat is extremisme (het eigen denken wordt tot in het extreme doorgevoerd) en dat denken is de voedingsbodem van radicalisering (handelen vanuit je extreme denkbeelden).

Alle uiterste hoeken

Extremistisch denken en radicaal handelen komt voor in alle uiterste hoeken van politieke, religieuze en idealistische groeperingen. Het is geen typisch islamitisch verschijnsel of alleen van deze tijd. Het is eeuwenoud. Ook christenen hebben in ons Europese verleden duizenden ‘ongelovigen’ op gruwelijke wijze omgebracht met het zwaard of op de brandstapel.

Hoe ontstaat het?

De vraag blijft hoe mensen terecht komen in de uiterste denkhoek van hun groepering? Hoe verloopt het proces van radicalisering?  Het antwoord daarop is niet eenvoudig. Ik zie een tal van factoren die een rol lijken te spelen bij het ontstaan van radicalisme, zoals:

1. Intolerantie voor andersdenkenden: men ontwikkelt het idee dat de eigen overtuiging de enige ware is. Iets dat makkelijk kan ontstaan als iemand weinig contacten of vrienden heeft die anders denken.
2. Frustratie met de eigen maatschappelijke positie: men ervaart frustratie omdat men geen waardevolle plek (baan, partner, kinderen, erkenning) kan krijgen in de eigen samenleving.

002_RBIAdam-image-15837863. Verkeerde contacten: men komt in aanraking met radicaal denkenden die iemand inpalmen, ronselen en overtuigen.
4. Ontsnapping: men ervaart weinig beloning/voldoening in de huidige manier van leven en krijgt beloningen voorgeschoteld als roem, invloed en een gelukkig of eeuwig leven.
5. Jongensdromen: men valt voor het heldendom van de extremist, men wil strijden voor idealen en sterven als een held.
6. Wraakzucht: men ziet in de eigen extreme denkbeelden een goed excuus om wraak te nemen op de maatschappij.
7. Depressie: men is depressief en handelt “accident prone” (ongelukken uitlokken), een bekend verschijnsel bij jonge mannen waarin depressie wordt geuit door roekeloos gedrag als hard rijden, stunten, ongelukken uitlokken.
8. Angst: men is bang dat bepaalde denkbeelden of gedragingen in de maatschappij de eigen zeden kunnen bederven. Men wil de maatschappij zuiveren of gebruikt dat als excuus voor gewelddadig handelen.

Criminaliteit als resultaat

In alle uiterste gevallen leiden deze factoren en beweegredenen tot crimineel gedrag. Een dierenactivist die overgaat van protesteren op het plegen van brandstichtingen begaat een criminele (want wetsovertredende) daad. Evenals de angstige religieuze homofoob die overgaat van preken op ‘potenrammen’.

In veel van deze gevallen is er een dodelijk mengsel ontstaan van religieuze of idealistische motieven en persoonlijke frustratie en pijn.

Veel crimineel gedrag vanuit radicale motieven komt voort uit complex proces van frustratie en indoctrinatie.

Tegen de tijd dat iemand verregaand radicaliseert is de afstand tot de maatschappij zo groot dat de wet van de samenleving ondergeschikt wordt aan de eigen motieven en wetten. Video’s van wetteloze handelingen worden dan met trots verspreid of men staat lachend voor de rechter. Iemand heeft zich verregaand vereenzelvigd met de eigen cult en de cult-identiteit volledig aangenomen. De persoonlijke tragedie die achter dat proces schuilgaat is enorm. De tragedie voor de maatschappij is niet minder.

Arjan van Dijk

Arjan van Dijk is theoloog en pedagoog. Hij is werkzaam als trainer/coach en kwartiermaker. Hij was zelf ooit lid van een christelijke sekte. Daar trad hij uit in 1993. Sindsdien is hij voorvechter van het individuele recht op godsdienstvrijheid en meningsuiting.

4 Reacties

    • Marrie Isarin

      Zelf ben ik ook lid geweest van een radicale christelijke sekte. De terreur daar neemt alleen nog maar toe. Ik ben daaruit bevrijd maar mijn vrieden worden steeds meer het slachtoffer van de leider van deze groep. wat kan ik voor hen doen. deze leider lijkt niet aangepakt te kunnen worden. Hij wordt blind gevolgd en alles wat hij doet wordt zo voorgesteld alsof het goed is. Hoe kun je mensen de ogen openen voor wat er gebeurt als ze geen contact meer met je willen/mogen hebben. Zolang er geen strafbare feiten gepleegd worden kun je niets uitrichten lijkt het. wat hebt u gedaan, want u hebt daar vast ook nog vrienden of misschien wel familie. hoe komt het trouwens dat elk woord in dit bericht met een hoofdletter is geschreven, dat heb ik niet gedaan 😉

      reply
    • Marrie Isarin

      Wat ik zou willen is de leider ontmaskeren. Bijna niemand weet namelijk wat hij doet. Hij gebruikt anderen om het vuile werk op te knappen en blijft zelf buiten schot. Hij is echt poeslief naar iedereen die naar zijn pijpen danst. Maar als je een kritische vraag stelt berg je dan maar. Voor je het weet ben je eruit gewerkt en raak je het contact met je familie kwijt. Hij heeft zelf geen contact meer met zijn moeder en zijn zoon en dochter en de kleinkinderen en andere familieleden. Hij moedigt echtscheiding aan als je een partner hebt die niet in zijn groep wil blijven. Van twee mensen weet ik dat ze bij thuiskomst andere sloten op de deur vonden zodat ze hun eigen huis niet meer in konden. Maar dit soort dingen is niet bekend. En inmiddels hebben al veel mensen mijn mail geblokkeerd of nemen ze de telefoon niet meer op als ik bel. Hij verdraait alles en iedereen gelooft hem. Hele families zijn inmiddels gebroken. Kinderen en kleinkinderen bezoeken hun ouders en grootouders niet meer of die ouders verbreken zelf het contact met hun kinderen. Ga eens na wat dat betekent, dat je vader en moeder je niet meer willen zien. En dat allemaal in de naam van God voor wie de mensen ook nog eens bang gemaakt worden. Het is echt afschuwelijk en het wordt steeds erger. Ik zal je advies opvolgen en sektesignaal bellen. (overigens heeft nog steeds elk woord een hoofdletter, maar het went ;-))

      reply
    • Fred sr.

      Hai Arjan en crew., Zeer goede analyse over radicalisering en het voorkomen ervan door positief kritiesch denken geld ook voor geloofs groepen zoals
      jij dit ook zelf ervaren hebt en waar ik 32 jr. Ingezeten heb door het love bombing (droombeeld) en M.C. systeem ikkan veel met deze analyse dank je wel voor je sociale inzet fred sr.

      reply
      • Redactie

        Graag gedaan Fred, fijn dat je er wat aan hebt!

        reply

Reageer